Củ năng là gì?
Củ năng còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như mã thầy hay bột tề, là một loại củ không chỉ được sử dụng để chế biến các món ăn dân dã như chè, món xào, mà củ năng còn là vị thuốc được ứng dụng phổ biến trong y học cổ truyền nhờ đặc tính thanh mát và hỗ trợ tiêu hóa.
Củ năng là loại củ thuộc họ cói, tên khoa học là Eleocharis dulcis Burm.f, thường mọc ở các vùng đất ngập nước tại Châu Á, Châu Phi và một số đảo thuộc Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương.
Về hình dáng, củ năng có lớp vỏ trơn bóng màu nâu đen, hơi dẹt tròn, khá giống củ hành đen hay hành tây nhỏ. Phần ruột bên trong màu trắng, giòn, mọng nước, có vị ngọt mát và hơi giống bắp non khi ăn sống.
Giá trị dinh dưỡng có trong củ năng
Bên trong củ năng có các chất chống oxy hóa như catechin và epicatechin, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây hại và hỗ trợ phòng ngừa một số vấn đề liên quan đến lão hóa. Ngoài ra, củ năng còn có hợp chất tự nhiên gọi là puchin, đây là một chất có đặc tính tương tự như penicillin. Một số thành phần khác cũng có mặt trong loại củ này như axit gallic, vanillin, axit hydrocinnamic và axit p-coumaric, đều là những chất có lợi cho cơ thể.
Bên cạnh đó, củ năng còn chứa các khoáng chất và vitamin thiết yếu như kali, canxi, magie, vitamin C và vitamin B6. Nó cũng cung cấp chất xơ, protein và carbohydrate, đây đều là những dưỡng chất cần thiết để duy trì năng lượng và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.
Công dụng của củ năng
Giảm nguy cơ đột quỵ và cải thiện huyết áp
Kali có trong củ năng, có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ và huyết áp cao, cả hai đều liên quan đến bệnh tim mạch. Các nghiên cứu cho thấy những người có chế độ ăn giàu kali có nguy cơ đột quỵ và huyết áp cao thấp hơn đáng kể.
Chất chống oxy hóa
Các hợp chất chống oxy hóa dồi dào trong củ năng, đặc biệt là ferulic acid, có khả năng trung hòa các gốc tự do gây hại trong cơ thể. Nhờ đó, củ năng hỗ trợ bảo vệ tế bào khỏi tình trạng căng thẳng oxy hóa, làm chậm quá trình lão hóa và giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính liên quan đến viêm nhiễm.
Hỗ trợ giảm cân
Với hàm lượng nước và chất xơ cao nhưng chứa rất ít calo cũng như chất béo, củ năng là thực phẩm lý tưởng cho người đang trong chế độ ăn kiêng hoặc giảm cân. Vị ngọt thanh cùng độ giòn sần sật của củ năng giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế các cơn thèm ăn vặt giữa giờ mà vẫn đảm bảo cung cấp dưỡng chất lành mạnh.
Kháng khuẩn tự nhiên và tăng cường miễn dịch
Củ năng chứa hợp chất flavonoid mang đặc tính kháng khuẩn và chống viêm tự nhiên. Tiêu thụ củ năng giúp củng cố hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại một số loại vi khuẩn gây nhiễm trùng đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa nhẹ, giúp bạn luôn khỏe mạnh khi thời tiết thay đổi.
Có lưu ý gì khi ăn củ năng không?
Mặc dù có nhiều công dụng là thế, nhưng theo đông y, củ năng thường có tính lạnh nên không phù hợp cho những ai sở hữu thể chất hoặc bệnh lý thuộc tính hư hàn. Thường sẽ có các biểu hiện cơ bản như sợ lạnh, tay chân dễ lạnh, đại tiện lỏng hoặc nát, dễ bị cảm lạnh, hay đau bụng khi ăn thực phẩm sống lạnh, ăn lâu tiêu…
Khi ăn quá nhiều củ năng thường sẽ ảnh hưởng không tốt tới hệ tiêu hóa. Nên tốt nhất là mỗi tuần chỉ ăn 1- 2 lần.
Trước khi chế biến củ năng thì cần lưu ý loại bỏ thật sạch vỏ, để tránh cho ký sinh trùng không thể bám vào.
