Hồi năm ngoái, Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) từng đề nghị Chính phủ dừng cho phép tạm nhập tái xuất thịt và phủ tạng vào Việt Nam đi các nước, nhằm bảo vệ thị phần cho sản phẩm chăn nuôi. Cách đây 2 năm, lượng thịt tạm nhập tái xuất vào Việt Nam đã đạt khoảng 4,6 triệu tấn/năm so với 5,2 triệu tấn thịt các loại của ngành chăn nuôi.

Giám sát chặt tạm nhập tái xuất thịt ngoại giá rẻ - Ảnh 1
Ông Hoàng Thanh Vân, Cục trưởng Cục Chăn nuôi lưu ý tình trạng tạm nhập tái xuất thịt ngoại giá rẻ

Điều đáng lo ngại khi Việt Nam được chọn như một nơi trung chuyển của thịt ngoại sang các quốc gia khác. Như năm 2017, khoảng 1 triệu tấn thịt trâu - bò đông lạnh từ Ấn Độ, tạm nhập vào Việt Nam để tái xuất sang Trung Quốc.

Vấn đề là không loại trừ những sản phẩm thịt ngoại giá rẻ như thịt lợn, bò, gà giá cực rẻ được những doanh nghiệp trục lợi, tuồn ra ngoài trót lọt từ những lỗ hổng việc tạm nhập tái xuất. Điều này khiến các nông dân, những doanh làm ăn chân chính phải gánh chịu.

Càng lo hơn khi có những container hàng tạm nhập tái xuất vào Việt Nam rồi xuất sang Trung Quốc chứa các sản phẩm chăn nuôi đã giảm chất lượng, thậm chí là thối hỏng. Những mặt hàng này đều được mua từ nước ngoài với giá rất cực kỳ rẻ, chất lượng kém nhưng có nhiều doanh nghiệp ở Việt Nam và Trung Quốc vẫn bất chấp đưa những mặt hàng này vào bàn ăn, chỉ có chút sơ hở là chúng thẩm lậu rất nhanh vào Việt Nam.

Cục trưởng Cục Chăn nuôi cho biết hoạt động tạm nhập tái xuất thịt ngoại đã được Quốc hội khơi lên cách đây 1 năm khi tình trạng này đã ảnh hưởng phần nào đến sản xuất trong nước. Do đó Quốc hội đã chính thức đặt vấn đề này để đi giám sát. Theo kế hoạch thì năm 2018 sẽ chính thức đi giám sát nội dung tạm nhập tái xuất.

 “Đây là vấn đề hết sức nhạy cảm, chúng ta đang có quan hệ quốc tế với nhiều nước, phải có trách nhiệm cho sản phẩm đi qua địa phận của mình để xuất khẩu sang nước thứ ba. Tuy nhiên, chúng tôi ở trong ngành thì thấy rằng nhà nước cần quản lý chặt chẽ chuyện này. Để vừa đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động tạm nhập tái xuất, nhưng đặc biệt nhất là tránh ảnh hưởng đến những sản phẩm chăn nuôi trong nước” - ông Hoàng Thanh Vân chia sẻ.

Giám sát chặt tạm nhập tái xuất thịt ngoại giá rẻ - Ảnh 2
Lượng bò Úc nhập vào Việt Nam biến động nhiều

Về việc nhập khẩu sản phẩm thịt hiện, theo lãnh đạo Cục Chăn nuôi, có 4 nhóm sản phẩm chính. Nhóm thứ 2 là sản phẩm thịt lợn đã qua giết mổ thì nhập khẩu vào Việt Nam được cho là cũng không nhiều với khoảng vài chục ngàn tấn mỗi năm. Đây là con số quá nhỏ so với tổng số 2,83 triệu tấn thịt lợn trong nước hàng năm nên cũng không có tác động lớn.

Nhóm thứ 3 là nhóm sản phẩm thịt trâu bò, dê cừu đã qua giết mổ thì số lượng nhập cũng không nhiều, chiếm tỷ lệ mỗi năm khoảng 12% so với sản xuất trong nước.

Nhóm thứ 4 là nhập các loại gia súc chưa qua giết mổ (chủ yếu là trâu bò sống). Việt Nam có đàm phán với các nước, đặc biệt như phía Úc là chấp nhận cho thịt bò sống của Úc nhập vào Việt Nam để chúng ta xuất các sản phẩm của Việt Nam sang Úc.

Lượng bò Úc nhập vào Việt Nam thì biến động nhiều, những năm thấp nhất thì cũng 80.000 - 90.000 con, còn năm trung bình thì 145.000 - 146.000 con, năm cao điểm nhất là 360.000 - 380.000 con. Còn năm 2017 thì khoảng 200.000 con.

Có thể thấy việc nhập trâu bò sống vào Việt Nam biến động theo thị trường, chiếm tỷ lệ cũng không lớn và bổ sung cho sản phẩm thịt bò trong nước vì cả nước hiện chỉ có 5,6 triệu con bò (trong đó bò thịt là 5,2 triệu con). Nhưng cũng phải thừa nhận ảnh hưởng nhiều đến giá trong nước.

Nếu nói về khía cạnh ảnh hưởng sản xuất trong nước, lượng bò ngoại nhập chiếm tỷ lệ không lớn, nhưng quan trọng nhất là mức giá. Còn với gia cầm ngoại nhập, “cơn bão” nặng nhất là năm 2015 khi Việt Nam nhập khẩu gia cầm Mỹ với giá cực kỳ rẻ khoảng hơn 10.000 - 15.000 đồng/kg trong khi giá gà nuôi của Việt Nam khi ấy đã là 26.000 - 27.000 đồng/kg.