Bóng đè là hiện tượng mà có thể nhiều người gặp phải, thường xảy ra khi chúng ta đang ngủ. Tình trạng này gây ra nỗi sợ hãi, lo lắng ở nhiều người, ảnh hưởng đến tinh thần và sức khỏe. Vậy hiện tượng bóng đè có thật sự đáng sợ? Chúng ta cùng tìm hiểu chi tiết và cách khắc khi phục bị bóng đè trong bài viết dưới đây.

1. Hiện tượng bóng đè là gì?

Theo một nghiên cứu, có đến 10 - 40% dân số thế giới bị bóng đè ít nhất 1 lần trong đời.

Bóng đè thường có một số dấu hiệu chung đó là khi bạn đang ngủ say nhưng cảm thấy bỗng dưng bị tức ngực, khó thở, toàn thân tê cứng, không cử động được,... giống như con người thật của bạn đang bị suy hô hấp, ngừng tim nhưng lại không thể nào la hét hay vùng vẫy được. Nhiều người tỉnh dậy nhưng vẫn rất hoảng sợ, rất khó ngủ trở lại. 

hien tuong bong de 1
Bóng đè gây ra nỗi sợ hãi, lo lắng ở nhiều người, ảnh hưởng đến tinh thần và sức khỏe - Ảnh minh họa: Internet

Trong dân gian, con người cho rằng bóng đè là do có người âm hoặc thế lực thần thánh gây ra, cũng có thể người mắc phải bị yếu bóng vía. Do đó có nhiều người tâm lý hoảng sợ nên dùng nhiều cách để hy vọng khắc phục hiện tượng này như dán bùa, uống nước thánh,... Vậy lý giải hiện tượng bóng đè theo khoa học như thế nào? 

Nghiên cứu của ngành Tâm Thần Học chia hiện tượng bóng đè thành 3 loại: Ảo giác đột nhập, ảo giác thăng bằng và ảo giác thực thể.

Ảo giác đột nhập

Những người này sẽ gặp các cơn co cơ hoặc vô cùng mệt mỏi sau khi bị bóng đè. Khi bạn đang say ngủ bỗng dưng thấy có một người lạ đến cạnh giường của mình, có thể sẽ ngồi cạnh bạn hoặc đi xung quanh giường. Bạn sẽ thấy nỗi sợ hãi đến cao trào, nhưng không thể làm được gì, cơ thể bất động hoàn toàn hoặc tê cứng, khó thở.

hien tuong bong de 2
Khi bị bóng đè, bạn sẽ cảm thấy rất sợ hãi nhưng không thể kêu la hoặc cử động - Ảnh minh họa: Internet

Ảo giác thăng bằng

Có thể bạn sẽ xuất hiện những giấc mơ như cơ thể mình đang bị rơi xuống vực sâu hoặc bị ngã từ trên cao xuống và cảm giác rất chân thật.  Đặc biệt hơn, những người này sẽ luôn cảm thấy mình đang rơi mãi không thấy chạm đáy thì bạn sẽ chợt tỉnh giấc ngay sau đó. Đây còn gọi là cảm giác thật xuất hiện trong thực tế ảo.

Cơn sợ hãi khiến bạn tỉnh giấc và vã mồ hôi, hồi hộp, tim đập nhanh, chân tay co quắp, phải mất vài phút mới có thể trẫn tĩnh được.

Một nghiên cứu cho thấy những người bị ảo giác thăng bằng thường liên quan đến chứng rối loạn tiền đình.

Ảo giác thực thể

Đây là loại bóng đè nhiều người gặp nhất, thường xuất hiện vào lúc gần cuối của giấc ngủ. Bạn sẽ cảm thấy khó thở, người tê cứng vì cảm giác như bị ai đó dùng lực đè vào vùng ngực hoặc bụng. Họ chỉ tỉnh giấc khi xuất hiện triệu chứng thiếu oxy lên não. Một số người có thể bị bóng đè  ảo giác thực tế 2 - 3 lần mỗi đêm.

Người bị bóng đè dạng này sau khi tỉnh giấc thường thở hổn hển và đổ nhiều mồ hôi. Nếu tình trạng này diễn ra lâu dài có thể khiến họ bị suy nhược thần kinh hoặc cơ thể. 

hien tuong bong de 3
Nếu tình trạng bóng đè diễn ra lâu dài có thể khiến họ bị suy nhược thần kinh hoặc cơ thể -  Ảnh minh họa: Internet

2. Giải mã hiện tượng bóng đè

Khác với quan niệm từ xa xưa cho rằng bóng đè là một hiện tượng do ma quỷ hoặc thần thánh gây ra thì y học, cụ thể là ngành Tâm thần học đã nghiên cứu ra rằng: Có 2 nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng bóng đè như sau: 

 Do rối loạn giấc ngủ

Một kết luận sau khi khảo sát hoạt động của hệ thần kinh chỉ ra rằng  bóng đè là hệ quả của việc rối loạn giấc ngủ, cụ thể là do khả năng điều tiết vòng tuần hoàn ngủ-thức của não bộ bị ngắt quãng.

Nghiên cứu về giấc ngủ của một người bình thường kéo dài khoảng 90 - 110 phút và được chia làm 4 trạng thái như sau:

Giai đoạn đầu của giấc ngủ kéo dài từ 70 - 90 phút nhưng lại diễn ra 3 trạng thái:

Trạng thái 1: Chiếm 5 - 10 phút đầu tiên, bạn cảm thấy lơ mơ, chưa đi vào giấc ngủ thật sự.

Trạng thái 2: Khoảng 10 phút tiếp theo lúc này bạn ngủ đã ngủ nhẹ và khả năng dễ tỉnh giấc.

Tháng thái 3: Lúc này bạn đã bước vào giai đoạn tiền ngủ sâu, nhịp tim và nhịp thở xuống mức thấp nhất và sau đó sẽ diễn ra trạng thái 4.

Trạng thái 4: (Giai đoạn sau) Đây là lúc bạn hoàn toàn ngủ sâu và thở đều, tư thế nằm hầu hết không đổi. Nếu bạn bị đánh thức đột ngột vào lúc này sẽ khó điều chỉnh được trạng thái cân bằng ngay lập tức mà phải định hình mất vài chục giây.

Hiện tượng bóng đè hoặc ác mộng sẽ xảy ra khi: Giai đoạn đầu của giấc ngủ rơi vào giai đoạn sau, quá trình này lặp đi lặp lại, khiến có lúc họ tỉnh nhưng vẫn duy trì trạng thái lơ mơ. 

hien tuong bong de 4
Rối loạn giấc ngủ gây ra hiện tượng bóng đè - Ảnh minh họa: Internet

Do chấn thương tâm lý

Theo một nghiên cứu của Mỹ, hiện tượng bóng đè còn là triệu chứng của bệnh tâm thần, thường gặp ở người bị chấn thương tâm lý, tâm thần hoảng loạn, căng thẳng, lo âu, mệt mỏi, trầm cảm hoặc bế tắc trong cuộc sống. Chất lượng giấc ngủ kém cũng có thể gây ra hiện tượng bóng đè.

Bóng đè được giải thích ngắn gọn rằng tâm trí rất tỉnh táo nhưng cơ thể thì không.

Ngoài 2 nguyên nhân chính trên còn có một số nghiên cứu chỉ ra rằng hiện tượng bóng đè còn liên quan đến một số người sử dụng chất kích thích như nghiện ma túy đá, rất dễ gặp khi người nghiện bị "đói thuốc". 

Dựa vào phân tích trên, chúng ta có thể rút ra rằng hiện tượng bóng đè không phải là một căn bệnh, cũng không phải do thế lực huyền bí hay ma quỷ gây ra. Thực chất chúng là một dạng rối loạn giấc ngủ mà không bị tổn thương thực thể.

Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng bóng đè là do căng thẳng tâm lý, mệt mỏi, lo âu, trầm cảm hoặc do sức ép từ cuộc sống và công việc, từ đó ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn bị rối loạn và một số nhỏ do chất kích thích, rối loạn nhịp tim gây ra. 

hien tuong bong de 5
Mệt mỏi, áp lực công việc cũng là nguyên nhân ra hiện tượng bóng đè - Ảnh minh họa: Internet

3. Mẹo thoát khỏi hiện tượng bóng đè

Không nên phản kháng

Nếu bạn bị bóng đè, cơ thể không thể động đậy được thì hãy nằm im, đừng cố giãy dụa vì chúng sẽ trở nên tồi hơn.

Co duỗi ngón chân và nắm chặt tay

Co duỗi ngón chân hoặc nắm chặt bàn tay sẽ nhanh chóng đánh thức bạn.

Tự trấn tĩnh bản thân

 Khi bạn đang cảm thấy toàn thân tê liệt hãy tự an ủi mình rằng "đây là bóng đè, không có gì cả" sẽ giúp bạn nhanh chóng tỉnh táo.

Sử dụng âm thanh

Bạn có thể ho để đánh thức bản thân vì hành động này sẽ chịu sự kiểm soát của hệ thần kinh thực vật, vì vậy khi bạn ngủ vẫn có thể điều tiết có ý thức.

Co giật mặt

Bạn hãy thử co giật cơ mặt của mình 2 - 3 lần sẽ rất hiệu nghiệm

Tập trung hít thở

Nếu bạn giữ được hơi thở đều và vững chắc thì có thể kiểm soát được cơ sợ hãi của bạn.

Nhờ người ngủ chung giường đánh thức bạn

Nếu bạn ngủ chung với ai đó, hãy dặn họ rằng mỗi khi bạn cảm thấy ú ớ, thở hổn hển thì hãy nhờ họ gọi bạn dậy.

Sau khi tỉnh lại bạn nên đi rửa mặt bằng nước lạnh vì nếu ngủ tiếp bạn rất dễ gặp lại hiện tượng bóng đè.

hien tuong bong de 6
Sau khi tỉnh lại bạn nên đi rửa mặt bằng nước lạnh vì nếu ngủ tiếp bạn rất dễ gặp lại hiện tượng bóng đè - Ảnh minh họa: Internet

4. Cần làm gì để phòng tránh hiện tượng bóng đè?

  • Bạn nên ngủ đủ giấc, không nên thức khuya hoặc "ngủ ngày cày đêm"
  • Phòng ngủ thoáng mát, lưu thông khí tốt
  • Tư thế ngủ thoải mái, không nên nằm sấp
  • Quần áo ngủ rộng rãi, thoải mái, giúp lưu thông máu tốt
  • Hạn chế uống cà phê hoặc trà đậm đặc 3-5h trước khi đi ngủ vì chúng sẽ gây ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Trên đây là một số thông tin giải mã hiện tượng bóng đè và khách khắc phục. Chúng tôi hy vọng có thể giải đáp được thắc mắc của bạn cũng như cách khắc phục hiện tượng bóng đè.

*Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo.