Vì sao không nên chỉ khen “Con giỏi quá!”?

Bậc làm cha làm mẹ nào cũng mong con cái trưởng thành sẽ là một người tài giỏi, hữu dụng và giúp gia đình “nở mày nở mặt”. Tuy xã hội hiện đại đã có nhiều bước tiến bộ trong giáo dục gia đình lẫn giáo dục nhà trường, nhưng thực tế vẫn còn tồn tại những kiểu bố mẹ yêu chiều con một cách mù quáng.

Chẳng hạn nhiều người lúc nhỏ không được bố mẹ khen ngợi và khẳng định nên sau này, khi họ trở thành người bố, người mẹ, họ lại đem những ước muốn xưa kia mà mình không có được hoàn toàn đặt hết vào con cái.

Thậm chí có người bất kể con làm đúng hay sai đều hết mực biểu dương con, luôn cảm thấy con mình “rất giỏi”.

Theo các chuyên gia tâm lý, bố mẹ khen ngợi con là điều không sai, nhưng trẻ nhỏ chưa đủ nhận thức để phân biệt rõ mình đã làm gì để được khen như vậy.

Dần dần những lần sau khi trẻ hành động sẽ không có khả năng xác định phương hướng để nỗ lực. Đồng thời, nếu bố mẹ chuyện tốt xấu gì cũng tỏ ra bênh vực và ủng hộ con thì rất dễ hướng trẻ đi con đường sai lệch.

Chỉ biết khen
Chỉ biết khen "Con giỏi quá" có thể gây tác dụng phụ cho tâm lý của trẻ - Ảnh minh họa: Internet

Giáo sư Carol Dweck, khoa Tâm lý học trường đại học Stanford (Mỹ) rất nghiêm khắc khi nhắc đến vấn đề khen con của bố mẹ. Theo tâm lý thông thường, bố mẹ hay kể cả ông bà đều rất thích khen con cháu với những câu đại loại như “Con giỏi quá!”, “Con thông minh quá!”

Có thể con bạn thật sự có tài năng hay vừa đạt thành tích gì đó khiến bạn vô cùng hài lòng và vui sướng. Nhưng nếu chỉ khen con một cách chung chung như vậy không mang lại hiệu quả to lớn, có khi còn gây tác dụng phụ đối với tâm lý và tính cách của trẻ về sau.

Theo giáo sư Carol, tán dương những thứ bẩm sinh của con không bằng bạn khích lệ sự cố gắng, tư duy và lựa chọn của trẻ. Bởi vì khi trẻ chỉ nhận thức được những thứ mình sẵn có thì rất dễ mất đi tinh thần cầu tiến và hoàn thiện bản thân.

Dạy con đúng cách là phải biết khai mở và kích thích tư duy, ý chí phấn đấu của trẻ, giúp trẻ dựa vào những “vốn có sẵn” để phát triển hơn nữa.

Thay vì cứ khen “Con giỏi quá”, bố mẹ nên khích lệ con bằng những câu tán dương thực tế hơn

Khi trẻ có tiến bộ trong học tập hay trong việc gì đó, hãy khen “Con đã thật sự cố gắng rất nhiều!”

Nếu để ý một chút, bạn sẽ nhận ra sau khi bạn khen “Con giỏi quá”, “Con thông minh lắm” khi trẻ đạt thành tích tốt trong học tập thì không lâu sau đó, việc học của con bỗng dưng thụt lùi thấy rõ.

Nguyên nhân chính là do câu khen ngợi của bạn khiến trẻ cảm thấy mình đã rất ưu tú rồi nên không cần nỗ lực làm gì.

Nỗ lực và dũng cảm là hai đức tính cần nuôi dưỡng ngay cả trong lời khen cho trẻ
Nỗ lực và dũng cảm là hai đức tính cần nuôi dưỡng ngay cả trong lời khen cho trẻ - Ảnh minh họa: Internet

Vì vậy, khi con có điểm số cao hoặc đã hoàn thành việc gì đó, bạn có thể khen rằng “Con đã thật sự biết cố gắng rồi đấy”. Câu nói này không chỉ là khen ngợi mà đồng thời còn nhắc nhở trẻ phải luôn nỗ lực mới ngày càng trở nên xuất sắc hơn.

Khi trẻ ý thức được tầm quan trọng của quá trình phấn đấu để tích lũy từng thành quả, trẻ sẽ không tự mãn mà còn tràn đầy hứng thú để làm tốt hơn.

Khi trẻ “đột phá” khả năng hay vượt qua được thử thách nào đó, hãy khen “Con rất dũng cảm!”

Không phải đứa trẻ nào cũng tự tin và mạnh mẽ, không ít trẻ khá nhút nhát mặc dù bản thân không hề thua kém ai. Lúc này, bố mẹ có thể khích lệ trẻ thử làm một việc gì đó có “độ khó” một chút.

Trẻ thật sự hoàn thành tốt sẽ cảm thấy mình vừa mới vượt ra ngoài khả năng mong đợi. Nếu được bố mẹ khẳng định rằng trẻ đã thật sự dũng cảm để làm điều đó thì càng tăng thêm cảm giác được thừa nhận ở trẻ.

Điều này giúp trẻ củng cố lòng tin và càng có đam mê để khám phá những lĩnh vực khác để tạo nên thành tích cao hơn.

Hãy khen con tốt bụng khi trẻ biết giúp đỡ mọi người
Hãy khen con tốt bụng khi trẻ biết giúp đỡ mọi người - Ảnh minh họa: Internet

Khi trẻ giúp đỡ người khác, hãy khen “Con rất có lòng nhân ái!”

Biết giúp đỡ người trong khó khăn là một phẩm chất tốt ở trẻ nhỏ. Nhưng nếu bố mẹ chỉ biết khen “Con giỏi quá” khi trẻ vừa làm việc có ích này thì vô tình sẽ làm giảm đi tầm quan trọng của hành động đẹp ở trẻ.

Ngược lại, nếu bạn khen con có lòng nhân ái, hay con là một đứa trẻ tốt bụng sẽ định hướng sự bao dung và bác ái ở trẻ khi trưởng thành. Trẻ sẽ nhận ra giúp đỡ người khác là một việc làm đầy ý nghĩa. Đây là một trong những cách dạy con thông minh của bố mẹ hiện đại.