“Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà” hay tại ai?

12/05/2018 11:59

Người xưa có câu: “Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà” để chỉ trách nhiệm nuôi dạy, chỉ bảo con cái trong gia đình là trách nhiệm của người phụ nữ. Nhưng liệu quan điểm này có còn đúng?

 Thiên chức của người phụ nữ là nuôi dạy con cái

Napoléon nói: “Tương lai của con là công trình của mẹ”. Một đứa trẻ có được thân thể khoẻ mạnh, tâm hồn lương thiện chính trực là nhờ phần lớn vào công lao dạy dỗ của người mẹ. Có thể nói, nuôi dạy con cái là thiên chức, cũng là vinh dự lớn lao của người phụ nữ.

Trong lịch sử có ghi chép không ít câu chuyện “hiền mẫu sinh hiền thần”, mà mẹ của Mạnh Tử là một trong số đó.

“Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà” hay tại ai? ảnh 1

Một hôm, Mạnh Tử thấy nhà hàng xóm giết lợn, về hỏi mẹ: “Người ta giết lợn làm gì thế?”. Mạnh mẫu nói đùa: “Để cho con ăn đấy”. Nói xong, bà nghĩ lại, hối rằng: “Ta nói nhỡ mồm rồi. Con ta thơ ấu, trí thức mới mở mang mà ta nói dối nó, thì chẳng ra ta dạy nó nói dối hay sao?”. Rồi bà đi mua thịt lợn, đem về cho con ăn thật.

Có một hôm Mạnh Tử đang đi học, bỏ học về nhà chơi. Mẹ ông đang ngồi dệt bên khung cửi, trông thấy, liền cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung, mà nói rằng: “Con đang đi học mà bỏ học, thì cũng như ta đang dệt tấm vải này mà cắt đứt đi vậy”. Từ hôm đó, Mạnh Tử học tập rất chuyên cần. Sau này, Mạnh Tử trở thành một bậc đại hiền, được người đời tôn làm “Á Thánh” của Nho gia, mà công lao to lớn thuộc về người mẹ nhân đức trí tuệ của ông.

Cha là người soi đường chỉ lối cho con

Nếu mẹ là suối nguồn mát trong mãi chẳng bao giờ vơi cạn, thì cha là vầng thái dương ấm áp soi đường chỉ lối cho con. Trái với quan niệm cho rằng văn hoá truyền thống đổ mọi trách nhiệm nuôi con lên người phụ nữ, thực ra, vai trò giáo dục con cái của người cha cũng được nhấn mạnh trong các thư điển truyền thống.

“Tam Tự Kinh” là một kinh điển nổi tiếng, được sử dụng trước tiên trong giáo dục tại gia trong suốt triều Tống. Mỗi câu trong “Tam Tự Kinh” chỉ có 3 chữ, dễ nhớ, dễ thuộc, nhưng mang chở những đạo lý sâu sắc. Trong “Tam Tự Kinh” có đoạn:

“Dưỡng bất giáo, Phụ chi quá,

Giáo bất nghiêm, Sư chi đọa.

Tử bất học, Phi sở nghi,

Ấu bất học, Lão hà vi.”

“Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà” hay tại ai? ảnh 2
Dịch nghĩa:

“Nuôi con mà không dạy, là lỗi của người cha,

Dạy trò mà không nghiêm, là do thầy bê trễ.

Con trẻ không học tập, là điều không nên,

Lúc còn nhỏ không học, khi già biết làm gì?”

Qua việc nói rõ: “Nuôi con mà không dạy, là lỗi của người cha”, tác phẩm khẳng định rằng cả cha và mẹ đều có nghĩa vụ, trách nhiệm giáo dục con cái thành người hiền đức, thông hiểu lễ nghi.

Quả thực, người cha trong xã hội truyền thống luôn là tấm gương về đạo đức cho con cái.

Quan niệm “con hư tại mẹ, cháu hư tại bà” có còn phù hợp?

Xưa nay các cụ vẫn cho rằng: “Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà”. Quan niệm ấy một phần xuất hiện do hoàn cảnh xã hội. Ngày xưa, người phụ nữ chủ yếu ở nhà và tập trung cho việc tề gia nội trợ, chăm sóc con cái. Trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, những người đàn ông phải ra chiến trường nên mọi công việc ở nhà đều do bàn tay người phụ nữ chăm lo. Tuy nhiên, khi đất nước hòa bình trở lại thì mọi người đều phải tham gia lao động, chăm lo cho cuộc sống gia đình.  

Nguyên nhân khiến cho những đứa con ngoan trở thành “hư” phần lớn là lỗi của cả cha lẫn mẹ chứ không phải của riêng ai. Một đứa con bị hư không chỉ tại mẹ hay bà của chúng, cũng có thể tại người cha, những anh chị em trong gia đình, những bạn bè, những lối giáo dục trong học đường, những ảnh hưởng xấu của một nền văn hóa kém đạo đức và luân lý. Bởi thế, trách nhiệm giáo dục con cái trong gia đình xưa nay tuy phần lớn thuộc về người phụ nữ nhưng kết quả của việc dạy dỗ như thế nào thì còn tùy thuộc rất nhiều vào môi trường sống, những người xung quanh. Do đó, mọi người cần tôn trọng và lắng nghe nhau, biết trân trọng những giá trị luân lý đạo đức, tạo mội trường sống lành mạnh để cùng nhau nuôi dạy con cái. Con cái là “tài sản” chung của cả bố và mẹ, vì vậy, trách nhiệm dạy con là của hai vợ chồng. Hãy cùng nhau nuôi dạy con cái, đừng để khi những đứa con đã “hư” rồi lại quy trách nhiệm “con hư tại mẹ”bởi những đứa “con hư” không chỉ tạ mẹ hay tại bà!

3 loại người trên đời dù phân thắng thua cũng không có ý nghĩa
Trong đời việc phân định thắng thua là điều không thể tránh khỏi nhưng với 3 người này thì việc phân định thắng – thua,...
XEM TIẾP
Hai bài học quý giá về "luật đời": Chỉ bạn mới có thể tự giúp mình trong lúc hoạn nạn, hãy nhìn vào mặt tích cực để sống có ý nghĩa hơn
Cuộc sống luôn có hai mặt trắng, đen. Khi rơi vào tình huống khó khăn, không lối thoát, hãy bình tĩnh suy nghĩ cách giải...
XEM TIẾP
Chữ “nhẫn” giúp nhân sinh tránh được thị phi, sống tiêu diêu tự tại chẳng ưu sầu
Chữ “nhẫn” chỉ có ở những người thông minh, có tầm nhìn xa trông rộng, người có chữ “nhẫn” trong mình có thể hóa giải...
XEM TIẾP